Türk bilim insanları, TARLA’da cam ve pleksiglas örneklerini gama ışınlarına maruz bırakarak ilk ışınlama deneyini başarıyla tamamladı. Elde edilen sonuçlar, malzeme bilimi ve teknoloji alanında yeni kapılar aralıyor.
Türkiye’nin Yükseköğretim Kurulundan (YÖK) yapılan açıklamaya göre, Türk bilim insanları, üniversitenin Gölbaşı yerleşkesindeki TARLA (Tesis Hızlandırıcı Uygulama ve Araştırma Merkezi) bünyesinde ilk ışınlama deneyini başarıyla gerçekleştirdi. Mayıs ayında yapılan deneyde, hızlandırılan elektronlardan elde edilen gama ışınları cam ve pleksiglas örneklerine uygulandı.
Deney sonucunda camın renginde gözle görülür bir değişim meydana gelirken, pleksiglas örneklerinde ise yapısal bozulmalar ve kırılmalar tespit edildi. Bu bulgular, Türkiye’nin kendi imkanlarıyla kurduğu hızlandırıcı altyapısını kullanarak malzemelerin radyasyon karşısındaki davranışlarını analiz edebilme yeteneğini ortaya koydu.
TARLA Müdürü Dr. Özlem Karslı, bu deneylerin Türkiye’nin bilimsel camiada önemli bir eşiği aştığını belirtti. Karslı, kendi geliştirdikleri hızlandırıcı sistemiyle ilk kez malzeme örneklerini ışınladıklarını ve elde edilen sonuçların beklentilere uygun olduğunu ifade etti. Bu çalışmaların uydu ve uzay teknolojileri, savunma sanayii, tıbbi araştırmalar ve günlük ürünlerin geliştirilmesi gibi birçok alana katkı sağlaması öngörülüyor.
Karslı, TARLA’daki araştırmaların, uzaydaki uyduların radyasyondan etkilenen optik bileşenlerinin iyileştirilmesi ve yeniden kullanılabilir hale getirilmesi potansiyeli taşıdığını vurguladı. Ayrıca, savunma sanayisindeki optik sistemlerin geliştirilmesi ve otomobillerden cep telefonlarına kadar geniş bir yelpazedeki ürünlerde kullanılan malzemelerin dayanıklılığının incelenmesi için de bu altyapının kullanılacağını belirtti. Kanser tedavisinde kullanılabilecek izotoplar üzerine ön araştırmaların da TARLA’da yapılabileceği kaydedildi.
TARLA Hızlandırıcı Birim Yöneticisi Barış Yıldırım Demir, deneyin laboratuvar için bir dönüşüm noktası olduğunu ve Türkiye’de ilk kez süperiletken modüller kullanılarak elektronların hızlandırıldığını aktardı. Demir, bu hızlandırıcı teknolojisi sayesinde malzemelerin uzun vadede karşılaşabileceği etkilerin kısa sürede simüle edilebileceğini, örneğin bir dakikalık ışınlamayla 20 yıllık güneş etkisinin öğrenilebileceğini söyledi.
Laboratuvarın araştırmacılara hizmet vermeye hazırlandığını belirten Demir, TARLA’da oluşturulan bilgi birikiminin Türkiye’nin savunma sanayisi ve sivil teknolojiler alanındaki gelişimine önemli katkılar sunacağını ifade etti. ABD, Japonya ve Güney Kore’deki benzer merkezleri örnek gösteren Arif Öztürk de hızlandırıcı teknolojilerinin sadece bilimsel araştırmaları değil, aynı zamanda ülkelerin teknolojik ilerlemesini de desteklediğini vurguladı. Öztürk, TARLA’nın Türkiye için değerli bir bilgi kütüphanesi oluşturduğunu sözlerine ekledi.
