Avrupa Birliği, 2027’de telefon ve tabletlere değiştirilebilir batarya standardı getiriyor. Bu düzenleme, cihaz ömrünü uzatmayı ve atıkları azaltmayı hedefliyor.
Avrupa Birliği (AB), akıllı telefon ve tabletlerde kullanıcı tarafından değiştirilebilir batarya zorunluluğunu Şubat 2027’de yürürlüğe koymaya hazırlanıyor. Bu düzenleme, cihazların kullanım ömrünü uzatmayı, elektronik atıkları azaltmayı ve değerli hammaddelerin geri kazanımını kolaylaştırmayı amaçlıyor. Yeni kurallar, tüketicilerin elektronik cihazlarını daha uzun süre kullanmalarına olanak tanıyacak.
Ancak bu değişiklik, eski telefonlardaki gibi bataryanın saniyeler içinde elle çıkarılabileceği anlamına gelmiyor. Düzenleme kapsamında, vidalarla sabitlenen ve piyasada bulunan temel araçlarla çıkarılabilen bataryalar da “kullanıcı tarafından değiştirilebilir” olarak kabul ediliyor. Bu tanım, üreticilere belirli bir esneklik sağlıyor.
Değiştirilebilir bataryalı telefonların yaygınlığını kaybetmesinin temelinde birden fazla neden bulunuyor. Tüketicilerin daha ince telefonlara olan talebi, üreticileri batarya mekanizmaları için gerekli vida ve klips gibi yapısal elemanlardan uzaklaştırdı. Bu durum, cihazların daha kalın olmasına neden olabiliyordu.
Üreticiler, bataryanın kolayca erişilebilir bir noktaya yerleştirilmesi zorunluluğu olmadığında, telefonun içindeki parçaları konumlandırma konusunda daha fazla tasarım özgürlüğüne sahip oluyor. Ayrıca, cam ve alüminyum gibi premium malzemelerin yaygınlaşması da çıkarılabilir arka panellerin kırılganlığı nedeniyle tasarım tercihlerini etkiledi.
Örneğin, Fairphone 6 ve Samsung Galaxy XCover 7 Pro gibi değiştirilebilir bataryaya sahip bazı modeller, gövde ve arka panelde plastik malzeme kullanıyor. 2014 yılında piyasaya sürülen Galaxy S5 de değiştirilebilir bataryayı plastik kasa ile sunmuştu. Bu durum, premium malzeme kullanımı ile çıkarılabilir batarya arasındaki ilişkiyi gösteriyor.
Suya ve toza karşı dayanıklılık da üreticilerin kapalı gövdelere yönelmesinde önemli bir faktör. Örneğin, IP68 derecesine sahip iPhone 17 serisi, 5 metre derinliğe kadar suda 30 dakika kalabiliyor. Çıkarılabilir arka kapaklar, cihazı düşme veya yanlış kullanım durumunda suya ve toza karşı daha savunmasız hale getirebiliyor.
Bununla birlikte, değiştirilebilir batarya ile suya dayanıklılığı bir arada sunmak tamamen imkânsız değil. Samsung Galaxy XCover 7 Pro, değiştirilebilir bataryasına rağmen IP68 derecesine sahip. Samsung, bu modelde kamera gibi farklı bölümlerde ve arka kapakta özel contalar kullandığını belirtiyor.
Engadget tarafından aktarılan düzenlemeye göre, Şubat 2027’den itibaren Avrupa Birliği’nde şirketler, kullanıcı tarafından değiştirilebilir bataryalara sahip telefon ve tabletler satmak zorunda kalacak. Bu karar, cihazların kullanım ömrünü uzatarak atık miktarını azaltmayı ve bataryalardaki lityum ile kobalt gibi değerli hammaddelerin geri kazanımını kolaylaştırmayı hedefliyor.
Üreticilerin yalnızca AB pazarı için farklı cihazlar geliştirmek yerine aynı tasarımı diğer pazarlarda da kullanması, bu değişikliğin küresel çapta yansıması ihtimalini doğuruyor. USB-C bağlantı noktasına geçiş yapan iPhone modelleri, AB’nin ortak şarj standardı düzenlemesinin küresel etkisine iyi bir örnek teşkil ediyor.
Ancak düzenlemedeki “kullanıcı tarafından çıkarılabilir” tanımı, bataryanın mutlaka elle sökülebilmesini gerektirmiyor. Bataryanın tornavida gibi piyasada bulunan standart araçlarla çıkarılabilmesi yeterli olacak. Özel bir araç gerekiyorsa, bu aracın üretici tarafından ücretsiz sağlanması zorunlu tutulacak. Ayrıca, bataryanın çıkarılması için ısı veya çözücü gerektiren yapıştırıcıların kullanılmasına izin verilmeyecek.
Bu nedenle, 2027 sonrası dönemde de arka kapağı ve bataryası vidalarla sabitlenmiş telefon modelleri görmek mümkün olacak. Önemli olan, tüketicinin bataryayı uygun araçlarla kendi başına değiştirebilmesidir.
Kaynakta aktarılan kurallarda, üreticilerin belirli şartları karşılaması durumunda bataryaları doğrudan son kullanıcı yerine profesyonel tamircilere sunmasına izin veren bir istisna da bulunuyor. Bu istisnadan yararlanmak için cihazın bataryasının 500 tam şarj döngüsünün ardından en az yüzde 83 kapasiteyi, 1.000 şarj döngüsünün ardından ise en az yüzde 80 kapasiteyi koruması gerekiyor.
Cihazın ayrıca en az IP67 su ve toz dayanıklılığı derecesini karşılaması şartı da aranıyor. Apple, destek sayfasında iPhone 15 ve daha yeni modellerdeki bataryaların 1.000 tam şarj döngüsünden sonra orijinal kapasitelerinin yüzde 80’ini koruyacak şekilde tasarlandığını belirtiyor. iPhone 17 serisi de IP68 derecesine sahip. Bu durum, Apple’ın ve benzeri üreticilerin istisnadan yararlanabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
