Antarktika buzullarında bulunan 40-80 bin yıllık kozmik tozlar, süpernovalardan kaynaklanan demir-60 izotopunu barındırıyor. Bu keşif, yıldızlararası bulutun yapısını anlamak için önemli ipuçları sunuyor.
Güneş sistemimiz, on binlerce yıldır uzayda ‘Yerel Yıldızlararası Bulut’ olarak adlandırılan devasa bir gaz, toz ve plazma kümesinin içinde ilerliyor. Son araştırmalar, bu bulutun içinde sürüklenen ve güneş sisteminin koruyucu kalkanını aşarak Dünya’ya ulaşan kozmik tozların Antarktika buzullarında korunduğunu ortaya koydu.
Bilim insanları, bu tozların kaynağını belirlemek amacıyla Antarktika’dan 40 bin ila 80 bin yıl öncesine ait 300 kilogramdan fazla buz örneğini inceledi. Eritilen ve özel kimyasal işlemlerden geçirilen buz örnekleri, parçacıkları hızlandırarak izotopları birbirinden ayıran gelişmiş bir kütle spektrometrisi tekniğiyle analiz edildi. Analizler sonucunda, sadece devasa yıldız patlamalarında yani süpernovalarda ortaya çıkan ‘demir-60’ izotopunun izlerine rastlandı.
Araştırma ekibi, geçmiş yıllarda taze kar örneklerinde buldukları demir-60 miktarını bu antik buz örnekleriyle kıyasladığında şaşırtıcı bir sonuçla karşılaştı. Eski dönemlere ait buzda çok daha az izotop bulunması, 40 bin ila 80 bin yıl öncesinde Dünya’ya ulaşan yıldızlararası toz miktarının günümüze kıyasla çok daha düşük olduğunu gösterdi.
Astrofiziksel zaman ölçeğine göre oldukça kısa sayılabilecek bu değişim, bilim insanlarını milyonlarca yıl önceki büyük patlamalar yerine daha yakın ve yerel bir kaynağı aramaya yöneltti. Araştırmacılar, bu durumun güneş sistemini çevreleyen kozmik bulutun doğrudan bir yıldız patlamasıyla bağlantılı olduğunu kanıtladığını belirtti.
Yaklaşık 124 bin yıldır bu bulutun içinde seyahat eden ve birkaç bin yıl sonra bu bölgeden çıkacak olan güneş sistemimizin geçmişini anlamak için uzmanlar, şimdi sistemin bu buluta girmesinden önceki döneme ait daha eski buz tabakalarını incelemeyi hedefliyor.
