Türkiye, yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarıyla küresel dijital ekonomide bölgesel bir üs olma yolunda ilerliyor. 2030’a kadar 1 GW kurulu güce ulaşılması hedefleniyor.
Türkiye, yapay zeka (YZ) ve veri merkezi yatırımlarıyla küresel dijital ekonomide bölgesel bir üs olma yolunda ilerliyor. Bu stratejik hamle, ülkenin teknoloji altyapısını güçlendirerek dijital dönüşümde önemli bir rol oynamasını hedefliyor.
Veri merkezleri, bilgisayar, sunucu ve depolama gibi bilişim altyapılarını tek çatı altında toplayarak bilgi işlem hizmetleri sunar. Bu merkezlerin donanım, güç dağıtımı, gelişmiş soğutma sistemleri, siber güvenlik ve yangın söndürme gibi kritik unsurlara sahip olması büyük önem taşıyor.
Türkiye’nin yapay zeka ve veri merkezleri alanında küresel değişimden daha fazla pay alabilmesi için güçlü enerji altyapısı, yüksek kapasiteli elektrik şebekesi ve yatırım dostu düzenlemeler kritik önem taşıyor. Veri merkezlerinin enerji, sanayi ve dijital dönüşüm politikalarının kesişim noktasında konumlandırılmasıyla Türkiye’nin bu alanda bölgesel üs olabileceği değerlendiriliyor.
Bu doğrultuda, veriye erişimin kolaylaştırılarak araştırmacıların, girişimcilerin ve kamu kurumlarının bunu değere dönüştürme sürecinin hızlandırılması ana hedeflerden biri olarak nitelendiriliyor. Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden vatandaşın istifadesine sunulması hedefleniyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı’nı açıklarken, “2030’a kadar ülkemizin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkaracağız” ifadelerini kullandı. Kamu yatırım programlarında yapay zeka projelerine en az yüzde 2 pay ayrılacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, veri merkezi ve yapay zeka yatırımları kapsamında yaklaşık 3 milyar dolarlık kamu kaynağı sunarak, 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımını harekete geçireceklerini bildirdi. Uluslararası girişimcilere yatırım yol haritası tek pencereden sunularak öngörülebilir ve hızlı bir yatırım ortamı sağlanacak.
İstanbul, yapay zekada “yatırım diplomasisi”nin kalbi olacak. Terminal İstanbul, girişimciler ve yatırımcılar için buluşma adresi olarak planlanıyor. Türkiye, insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin rol üstlenmeyi hedefliyor.
Turkcell ve Google Cloud ortaklığıyla Ankara’da temelleri atılan veri merkezi projesinin toplam büyüklüğü 3 milyar doları buluyor. Türk Telekom, Sıvı Daldırmalı Soğutma Sistemi ile soğutma operasyonlarında başarı sağladığını duyurdu. Vodafone Türkiye ise İzmir’de yeni bir veri merkezi açacak ve Ankara’daki kapasitesini artıracak.
Türkiye’de halihazırda 81 veri merkezi bulunuyor. Bu merkezlerin 33’ü İstanbul’da, 13’ü Ankara’da, 10’u İzmir’de yer alıyor. HIT-30 Programı kapsamında veri merkezleri için 1,5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrıldı. Yatırımlara yüzde 50’ye varan vergi teşviki, enerji desteği ve istihdam katkısı sağlanacak.
Kapadokya’daki kayadan oyma doğal soğuk hava depolarının, veri merkezlerine dönüştürülmesi planlanıyor. Nevşehir’de kurulacak veri merkezinin yatırım ve işletme maliyetinin İstanbul ve Ankara’ya kıyasla yüzde 45 daha düşük olması öngörülüyor.
Küresel veri merkezi sistemleri pazar büyüklüğünün 2030’a kadar 620 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Türkiye Elektrik Sanayi Birliğinin raporuna göre küresel veri merkezi kapasitesi 2024’te 97 gigavata yükseldi. Mevcut eğilimlerle 2030’da 226 gigavata ulaşması öngörülüyor.
ABD, 5 bin 427 veri merkezi ile lider konumda bulunuyor. Almanya ve Birleşik Krallık bu ülkeyi takip ediyor. ABD’nin yapay zeka stratejisinin merkezinde veri merkezlerinin enerji ihtiyacı yer alıyor.
